Booker 2026: Η επιστημονική φαντασία κατακτά για πρώτη φορά την κορυφή της λογοτεχνίας

Ο Βρετανός συγγραφέαςΜ. Τζον Χάρισον τιμήθηκε με το Βραβείο Booker 2026 για το μυθιστόρημά του «Το Τέλος των Πάντων» (The End of Everything), γράφοντας ιστορία ως ο πρώτος δημιουργός έργου επιστημονικής φαντασίας που κατακτά μία από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές διακρίσεις διεθνώς. Σε ηλικία 81 ετών, έγινε παράλληλα ο γηραιότερος συγγραφέας που έχει κερδίσει το βραβείο, το οποίο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 50.000 λιρών (περίπου 67.000 δολαρίων).

Ο Χάρισον, ο οποίος ασχολείται με τη συγγραφή εδώ και έξι δεκαετίες, υπογράμμισε ότι η βράβευσή του αποτελεί ένδειξη πως τα αυστηρά όρια ανάμεσα στα λογοτεχνικά είδη έχουν αρχίσει να καταρρέουν.

Όπως δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου μετά την τελετή απονομής, η διάκριση αποδεικνύει ότι ένα μυθιστόρημα μπορεί να συνδυάζει όχι μόνο δύο, αλλά ακόμη και τρία ή τέσσερα διαφορετικά είδη.

Ο συγγραφέας έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της σταδιοδρομίας του στην προσπάθεια να αναγνωριστεί η επιστημονική φαντασία ως ισότιμο λογοτεχνικό είδος. Όπως είχε επισημάνει πριν από τη βράβευσή του, επί 40 με 50 χρόνια προσπαθούσε, τόσο μέσα από τα μυθιστορήματά του όσο και από την κριτική του δραστηριότητα, να αμφισβητήσει την αντίληψη ότι η επιστημονική φαντασία δεν μπορεί να θεωρείται υψηλής ποιότητας λογοτεχνία.

Ένας δυστοπικός κόσμος μετά την καταστροφή

Το «Τέλος των Πάντων» εκτυλίσσεται στις ακτές της Μάγχης, στην Αγγλία του κοντινού μέλλοντος, έπειτα από μια αδιευκρίνιστη καταστροφή που έχει διαλύσει την κοινωνική οργάνωση και έχει οδηγήσει στην εμφάνιση μυστηριωδών εξωγήινων οντοτήτων στη Βρετανία.

Η ιστορία επικεντρώνεται σε έναν περιπλανώμενο ψαρά, ο οποίος ζει μαζί με τη θεία του, μια γυναίκα που κυκλοφορεί οπλισμένη. Η ανακάλυψη ενός αινιγματικού αντικειμένου, το οποίο έχει την ικανότητα να μεταμορφώνεται, στην ακτή πυροδοτεί την εξέλιξη της αφήγησης.

Το μυθιστόρημα έχει αποσπάσει θετικά σχόλια για το μαύρο χιούμορ του, αν και η αόριστη και συχνά αινιγματική αφήγησή του έχει προκαλέσει αμηχανία σε ορισμένους κριτικούς.

Ερωτηθείς τι θα ήθελε να αποκομίσουν οι αναγνώστες από το έργο του, ο Χάρισον περιέγραψε έναν σκοτεινό κόσμο, ο οποίος, όπως είπε, θα εξακολουθήσει να είναι ζοφερός. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι ακόμη και στο τέλος των πραγμάτων μπορεί να υπάρξει κάποια μορφή ανακούφισης, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ελπίδα ή οριστική λύτρωση.

Η πολιτική του σήμερα μέσα από το πρίσμα του μέλλοντος

Η ιστορικός Μαίρη Μπίαρντ, πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, χαρακτήρισε το μυθιστόρημα μια αποτύπωση της σύγχρονης πολιτικής πραγματικότητας μέσα από το πρίσμα του μέλλοντος.

Όπως εξήγησε, το βιβλίο πραγματεύεται μια κοινωνία που βιώνει μια καταστροφή χωρίς να μπορεί να κατανοήσει πλήρως τι ακριβώς συμβαίνει. Μάλιστα, επισήμανε ότι η αβεβαιότητα που βιώνουν οι χαρακτήρες μεταφέρεται και στους αναγνώστες, οι οποίοι καλούνται να ανακαλύψουν σταδιακά τι έχει συμβεί.

Ο Χάρισον επικράτησε απέναντι σε πέντε ακόμη φιναλίστ, μεταξύ των οποίων οι προηγούμενοι νικητές του Booker Ντάγκλας Στιούαρτ και Μάρλον Τζέιμς, καθώς και η βραβευμένη με Πούλιτζερ Ελίζαμπεθ Στράουτ, η οποία συγκαταλεγόταν στα φαβορί.

Στην κριτική επιτροπή συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο ποιητής Ρέιμοντ Άντρομπους και ο τραγουδιστής Τζάρβις Κόκερ, από το συγκρότημα Pulp. Σύμφωνα με την Μπίαρντ, η τελική επιλογή προέκυψε έπειτα από τέσσερις έως πέντε ώρες συζητήσεων και ήταν ομόφωνη.

Ο γηραιότερος νικητής στην ιστορία του Booker

Ο 81χρονος Χάρισον ξεπέρασε το προηγούμενο ηλικιακό ρεκόρ, το οποίο κατείχε η Μάργκαρετ Άτγουντ, όταν κέρδισε το βραβείο το 2019, σε ηλικία 79 ετών.

Το «The End of Everything» αποτελεί το 13ο μυθιστόρημά του. Στο παρελθόν, ο συγγραφέας είχε εργαστεί για το περιοδικό επιστημονικής φαντασίας New Worlds, ενώ είχε κερδίσει το βραβείο επιστημονικής φαντασίας Arthur C. Clarke για το μυθιστόρημά του «Nova Swing».

Η πρόεδρος της κριτικής επιτροπής διευκρίνισε ότι η φετινή διάκριση δεν απονεμήθηκε ως αναγνώριση της συνολικής προσφοράς του συγγραφέα, αλλά επειδή το συγκεκριμένο βιβλίο κρίθηκε άξιο του βραβείου.

Το Booker ιδρύθηκε το 1969 και απονέμεται σε αγγλόφωνα μυθιστορήματα που εκδίδονται στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσης των δημιουργών τους. Ανάμεσα στους προηγούμενους νικητές του συγκαταλέγονται οι Σαλμάν Ρούσντι, Ίαν ΜακΓιούαν και Αρουντάτι Ρόι. Το περσινό βραβείο είχε απονεμηθεί στον Ούγγρο-Βρετανό συγγραφέα Ντέιβιντ Σάλεϊ για το έργο του «Flesh».

Όσο για το πώς σκοπεύει να αξιοποιήσει το χρηματικό έπαθλο, ο Χάρισον αποκάλυψε με χιούμορ ότι πιθανότατα θα το διαθέσει για επισκευές στο σπίτι του, προσθέτοντας ότι η ζωή ενός συγγραφέα σημαίνει πως το σπίτι του βρίσκεται διαρκώς σε ανάγκη συντήρησης.

Πηγή: AP

www.ertnews.gr