Εμμηνόπαυση: Νέες θεραπευτικές οδηγίες αλλάζουν τα δεδομένα – Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γυναίκες

Η εμμηνόπαυση δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από σιωπηλή ταλαιπωρία και υποβάθμιση της ποιότητας ζωής. Οι νεότερες επιστημονικές κατευθύνσεις δίνουν έμφαση στην εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση, με στόχο κάθε γυναίκα να λαμβάνει την κατάλληλη υποστήριξη ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό της.

Αφορμή για την επαναφορά του ζητήματος στο προσκήνιο αποτελούν οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες του Αμερικανικού Κολεγίου Μαιευτήρων και Γυναικολόγων (ACOG), οι οποίες δημοσιεύθηκαν στο τεύχος Νοεμβρίου 2026 του επιστημονικού περιοδικού Obstetrics & Gynecology.

Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Μαιευτικής και Γυναικολογίας του ΕΚΠΑ, Σοφία Καλανταρίδου, οι νέες οδηγίες αναδεικνύουν την ανάγκη ουσιαστικής αντιμετώπισης συμπτωμάτων όπως οι εξάψεις, οι νυχτερινές εφιδρώσεις, οι διαταραχές του ύπνου και οι μεταβολές της διάθεσης, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα.

Μια φυσιολογική φάση που μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής

Η εμμηνόπαυση αποτελεί φυσιολογικό στάδιο στη ζωή κάθε γυναίκας. Με την αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, υπολογίζεται ότι οι γυναίκες μπορεί να περνούν έως και το 40% της ζωής τους μετά την εμμηνόπαυση.

Οι ορμονικές μεταβολές που συνοδεύουν αυτή την περίοδο ενδέχεται να προκαλέσουν σωματικές και ψυχολογικές επιβαρύνσεις. Μεταξύ των συχνότερων συμπτωμάτων περιλαμβάνονται:

• Εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις.
• Διαταραχές ύπνου και χρόνια κόπωση.
• Εναλλαγές της διάθεσης.
• Δυσκολία στη συγκέντρωση.
• Σεξουαλικές και ουρογεννητικές διαταραχές.

Παράλληλα, κατά τη συγκεκριμένη περίοδο αυξάνεται η συχνότητα εμφάνισης προβλημάτων υγείας, όπως το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης, η οστεοπόρωση, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Σε ποια ηλικία εμφανίζεται η εμμηνόπαυση

Σύμφωνα με την καθηγήτρια Σοφία Καλανταρίδου, η εμμηνόπαυση εμφανίζεται φυσιολογικά περίπου στην ηλικία των 50-51 ετών.

Ωστόσο, περίπου το 12% των γυναικών εμφανίζει εμμηνόπαυση πριν από τα 45 έτη, ενώ σε ποσοστό περίπου 3,5% καταγράφεται πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, πριν από την ηλικία των 40 ετών.

Περισσότερες από ένα δισεκατομμύριο γυναίκες παγκοσμίως είναι σήμερα άνω των 50 ετών, με σημαντικό αριθμό να αντιμετωπίζει έντονα συμπτώματα.

Παρά τη συχνότητα του φαινομένου, η εμμηνόπαυση εξακολουθεί να περιβάλλεται από κοινωνικά στερεότυπα και προκαταλήψεις. Πολλές γυναίκες αποφεύγουν να συζητήσουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ή δεν αναζητούν έγκαιρα ιατρική συμβουλή.

Ορμονικές και μη ορμονικές θεραπείες στο επίκεντρο

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται διεθνώς και στον τομέα της θεραπευτικής αντιμετώπισης των συμπτωμάτων.

Τον Νοέμβριο του 2025, ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προχωρήσει στην αφαίρεση ορισμένων προειδοποιήσεων υψηλής σοβαρότητας από την επισήμανση συγκεκριμένων σκευασμάτων ορμονικής θεραπείας για την εμμηνόπαυση.

Οι προειδοποιήσεις αυτές, που είχαν επιβληθεί από το 2003, αφορούσαν μεταξύ άλλων πιθανούς κινδύνους για το καρδιαγγειακό σύστημα, τον καρκίνο του μαστού και την άνοια.

Όπως εξηγεί η κ. Καλανταρίδου, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει την ανάγκη επανεκτίμησης των επιστημονικών δεδομένων και αξιολόγησης των πιθανών οφελών και κινδύνων της ορμονικής θεραπείας με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε γυναίκας.

Παράλληλα, στις ΗΠΑ ανακοινώθηκε η δημιουργία νέας ερευνητικής δομής στο πλαίσιο των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας (NIH), με στόχο την ενίσχυση της έρευνας για την υγεία των γυναικών σε όλα τα στάδια της ζωής τους, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση και στην εμμηνόπαυση.

Τι προβλέπουν οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες

Οι νέες οδηγίες του ACOG υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχει μία ενιαία θεραπευτική προσέγγιση κατάλληλη για όλες τις γυναίκες.

Η επιλογή της αντιμετώπισης πρέπει να βασίζεται στα συμπτώματα, στο ατομικό ιατρικό ιστορικό, στις ενδείξεις και στις πιθανές αντενδείξεις.

Οι διαθέσιμες επιλογές περιλαμβάνουν:

• Ορμονικές θεραπείες, για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων εμμηνοπαυσιακών συμπτωμάτων, όπου υπάρχουν οι κατάλληλες ενδείξεις.

• Μη ορμονικές φαρμακευτικές επιλογές, ανάλογα με τις ανάγκες και το ιστορικό της γυναίκας.

• Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, ως μία από τις μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις.

• Σωματική άσκηση και υγιεινές συνήθειες, με έμφαση στην ισορροπημένη διατροφή και τη συνολική φροντίδα της υγείας.

Η αξιολόγηση από τον θεράποντα γιατρό είναι καθοριστική, καθώς η κατάλληλη θεραπεία διαμορφώνεται ξεχωριστά για κάθε περίπτωση.

Να πάψει η εμμηνόπαυση να αποτελεί θέμα ταμπού

Πέρα από τις θεραπευτικές εξελίξεις, ιδιαίτερη σημασία έχει και η αλλαγή της κοινωνικής αντίληψης γύρω από την εμμηνόπαυση.

Όπως τονίζει η καθηγήτρια Σοφία Καλανταρίδου, κάθε γυναίκα που περνά από την αναπαραγωγική ηλικία στην εμμηνόπαυση πρέπει να έχει πρόσβαση στην ενημέρωση και στην υποστήριξη που χρειάζεται.

Η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων δεν αφορά μόνο τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου οι γυναίκες θα μπορούν να μιλούν ανοιχτά για όσα βιώνουν, χωρίς αμηχανία ή κοινωνικούς περιορισμούς.

Η εμμηνόπαυση είναι μια φυσιολογική μετάβαση και όχι μια κατάσταση που απαιτεί από τις γυναίκες να υπομένουν σιωπηλά συμπτώματα τα οποία επηρεάζουν την υγεία και την καθημερινότητά τους.